การเลือกแว่นตาป้องกันแสงเลเซอร์อย่างถูกต้องและเหมาะสม

บทความนี้จะบอกถึงวิธีคร่าวๆ สำหรับพิจารณาเลือกใช้แว่นตาป้องกันแสงเลเซอร์ เพื่อการใช้งานกับเลเซอร์ประเภทต่างๆ

จริงหรือไม่ที่แสงเลเซอร์เป็นอันตรายกับดวงตาเรา

แสงเลเซอร์ทุกชนิดมีโอกาสที่จะทำอันตรายกับดวงตาของเราแน่นอน เนื่องจากแสงเลเซอร์มีความเข้มของแสงที่ค่อนข้างมาก ดังนั้นมันจึงมีพลังงานมากกว่าแสงจากหลอดไฟที่ใช้กันอยู่หลายร้อยเท่า แม้ว่ามันจะดูปลอดภัย อย่าง Laser pointer หรือปากกาเลเซอร์ที่ใช้ในการชี้ตำแหน่งต่างๆ ซึ่งใช้กันอยู่ทั่วไปก็สามารถทำอันตรายกับดวงตาเราได้ หากใช้ไม่ถูกต้อง ดังนั้นถ้าหากมีการใช้งานเลเซอร์ ก็ต้องมีการป้องกันดวงตาจากแสงเลเซอร์เสมอ เลเซอร์อินฟราเรดและยูวี มีคลื่นแสงที่ทำงานเกินกว่าสเปกตรัมที่ตาของมนุษย์จะมองเห็นได้ นี่ถือว่าเป็นอันตรายอย่างมากเพราะมันอาจจะทำอันตรายกับดวงตาของคุณได้โดยไม่รู้ตัว กว่าจะรู้ก็สายไปเสียแล้ว

แว่นตาเลเซอร์ปกป้องดวงตาเราได้อย่างไร

แว่นตาเลเซอร์ใช้วิธีการลดทอนแสง โดยจะจำกัดปริมาณพลังงานแสงที่ผ่านเลนส์ เลนส์ของแว่นตาเลเซอร์อาจจะทำมาจากกระจกหรือพลาสติกก็ได้ ซึ่งเลนส์กระจกจะมีองค์ประกอบที่สามารถดูดซับพลังงานแสงได้ จึงสามารถป้องกันคลื่นแสงไม่ให้เข้าถึงดวงตาของเราได้ ส่วนเลนส์พลาสติกนั้นสามารถใส่สีสังเคราะห์เข้าไปเพื่อปิดกั้นการผ่านของแสงที่ความยาวคลื่นได้ในบางช่วงคลื่น  ดังนั้นเลนส์พลาสติกจึงสามารถป้องกันแสงในความยาวคลื่นเฉพาะช่วงคลื่นแสงที่กำหนดได้ นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมเราถึงต้องรู้ว่าเราจะป้องกันตัวเองจากแสงเลซอร์ที่ความยาวคลื่นในช่วงใด จากการที่เลนส์พลาสติกสามารถใสสีสังเคราะห์เพื่อป้องกันแสงได้นั้น เราจึงเห็นได้ว่าเลนส์กระจกจะมีความใสมากกว่าเลนส์พลาสติก

สิ่งสำคัญที่ต้องพิจารณาก่อนที่จะเลือกซื้อแว่นตาเลเซอร์ให้เหมาะสมกับชนิดของเลเซอร์ที่คุณใช้

- ปริมาณการลดทอนของแสงเลเซอร์ ในความยาวคลื่นใดๆ :  เช่นแว่นตารุ่นนี้สามารถป้องกันหรือลดทอนแสงเลเซอร์ในช่วงความยาวคลื่นที่มีตั้งแต่รังสีอัลตราไวโอเลต (100-400 นาโนเมตร) ไปจนถึงคลื่นแสงช่วงที่มองเห็นได้ (440-750 นาโนเมตร)

- เลเซอร์ที่ใช้งานเป็นลักษณะเป็นพัลส์หรือไม่ : ความสม่ำเสมอของแสงเลเซอร์,แสงเลเซอร์ที่ใช้งานออกมาแบบเดี่ยวๆหรือซ้ำๆ กัน แว่นตาเลเซอร์ช่วยลดการผ่านของแสงโดยต้องคำนึงถึง:

(1) การกรองแสงด้วยเลนส์สีหรือเลนส์ใสที่มีการเคลือบพิเศษ

(2) ให้มีแสงสว่างเพียงพอในการทำงานโดยไม่ให้แสงที่เป็นอันตรายเข้ามา

(3) การป้องกันความยาวคลื่นที่ไม่ปลอดภัยด้วยสารเคมีและใส่สีสังเคราะห์เข้าไปในเลนส์ เพื่อป้องกันอินฟราเรด (750 นาโนเมตรถึง 1 มิลลิเมตร) แสงที่มองเห็นยังแตกต่างกันไปตามสีซึ่งแว่นตาเลเซอร์ควรมีข้อกำหนดที่ครอบคลุมปัจจัยเหล่านี้ด้วย

- ค่าสูงสุดที่อนุญาตให้แสงผ่านได้ ( Maximum Permissible Exposure MPE) วัดที่ระดับกระจกตา (ชั้นโปร่งใสด้านหน้าดวงตา) ที่สัมผัสกับลำแสงเลเซอร์อย่างปลอดภัยตามมาตรฐานของ OSHA การวัดค่า MPE  วัดจากความยาวคลื่น, ระยะพัลส์, ระยะเวลาที่กระจกตาเปิดรับแสงไปยังลำแสง และขนาดของภาพที่ตกกระทบเรตินา

 เราต้องใส่แว่นตาเลเซอร์ตลอดเวลาหรือไม่

วิธีที่ดีที่สุดในการป้องกันตัวเองคือปฏิบัติตามกฎการใช้เลเซอร์อยู่เสมอ สิ่งสำคัญคือต้องปฏิบัติตามขั้นตอนการปฏิบัติงานมาตรฐานที่เขียนโดย Laser Safety Officer (หรือ LSO) ซึ่งมีรายละเอียดเกี่ยวกับข้อควรระวังด้านความปลอดภัยที่จำเป็นขณะใช้งานเครื่องจักร หากคุณไม่มีขั้นตอนการปฏิบัติงานที่เป็นมาตรฐาน ให้ปฏิบัติตามกฎในคู่มือที่ให้มาพร้อมกับเครื่องเลเซอร์ 

ควรสวมแว่นเลเซอร์ที่เหมาะสมกับช่วงแสงเลเซอร์ที่คุณใช้งานเสมอ อย่าปลดอินเตอร์ล็อกนิรภัยหรืออุปกรณ์ควบคุมแสงระหว่างใช้งาน อย่าทำเป็นไม่สนใจถึงอันตรายที่จะเกิดขึ้น นอกจากนี้ต้องดูมาตรฐานวิธีการทำงานหรือคู่มือความปลอดภัยเสมอ หากคุณไม่แน่ใจเกี่ยวกับขั้นตอนหรือการใช้งานที่เหมาะสม ตามที่ระบุไว้ก่อนหน้านี้ ห้ามมองตรงไปแสงเลเซอร์อย่างเด็ดขาด

สุดท้ายและที่สำคัญที่สุด: ใช้สำนึกเสมอว่า! หากคุณคิดว่าสิ่งที่กำลังจะทำ มันเสี่ยงต่อความปลอดภัย อย่าทำ!

เราต้องใช้แว่นตาเลเซอร์ชนิดใด รุ่นไหน

เราสามารถพิจารณาที่จะเลือกใช้แว่นตาเลเซอร์ได้ดังนี้ 

(1)  ต้องรู้ว่างานเลเซอร์ของเราอยู่ในช่วงความยาวคลื่นใด เป็นเลเซอร์ประเภทใด ยกตัวอย่างเช่น

ความยาวคลื่น: 800 - 1060nm

ประเภทเลเซอร์:   Diodes, ND: YAG, Fiber laser

(2) จากนั้นเราสามารถเลือกแว่นตาในช่วงนั้น แต่ช่วงความยาวคลื่นเลเซอร์มีจำนวนมาก ดังนั้นการเลือกช่วงที่เหมาะสมจึงเป็นเรื่องสำคัญเพื่อให้แน่ใจว่าแว่นตาที่เราเลือกจะป้องกันความยาวคลื่นนั้นๆได้อย่างเต็มที่ 

(3) ข้อพิจารณาสุดท้ายคือการผ่านแสงที่มองเห็นได้ ( Visible Light Transmission, VLT) ของเลนส์ นี่คือเปอร์เซนต์การมองเห็นที่มองผ่านเลนส์ในขณะที่เลนส์ยังคงป้องกันคุณจากความยาวคลื่นที่ระบุไว้ได้อยู่  หลังจากพิจารณาสองข้อแรกแล้ว คุณสามารถเลือกเลนส์ที่มีค่า % VLT สูงสุดที่มีได้ เพราะมันจะทำให้คุณเห็นภาพชัดที่เจนที่สุด

เจ้าหน้าที่ความปลอดภัยด้านเลเซอร์มีหน้าที่กำหนดประเภทของอุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคลที่จำเป็นสำหรับสถานที่ทำงานที่มีเลเซอร์ หากทำงานกับหรือมีส่วนใกล้ชิดกับเลเซอร์คลาส 3b หรือ 4  เจ้าหน้าที่ความปลอดภัยเกี่ยวกับเลเซอร์ต้องให้การฝึกอบรมด้านความปลอดภัยกับทุกคน

เอกสารของ OSHA สำหรับเลเซอร์คลาส 3 และคลาส 4

OSHA กำหนดให้ต้องใช้แว่นตาเลเซอร์ ที่เหมาะกับเลเซอร์คลาส 3b หรือ 4 ในบางกรณี  และแนะนำให้ใช้กับเลเซอร์คลาส 3a ด้วยเช่นกัน และให้เจ้าหน้าที่ความปลอดภัยด้านเลเซอร์จะเป็นคกำหนดแว่นตาเลเซอร์ที่ดีที่สุด รวมถึงฝึกอบรมพนักงานที่เกี่ยวข้องกับการใช้งานและการบำรุงรักษาอย่างเหมาะสม

ต่อไปนี้เป็นภาพรวมคร่าวๆ ของระดับของเลเซอร์คลาส 3 และคลาส 4 เพื่อการป้องกันดวงตาที่ส่วนหนึ่งของโปรแกรมความปลอดภัย

1. เลเซอร์ คลาส 3: มีคลาสย่อย

• เลเซอร์คลาส 3a ซึ่งโดยปกติจะไม่เป็นอันตราย เว้นแต่ใช้ในอุปกรณ์เกี่ยวกับสายตา เช่น กล้องจุลทรรศน์ ฉลากที่แนะนำ: “ข้อควรระวัง – หลีกเลี่ยงการสัมผัสดวงตาโดยตรง”

• เลเซอร์คลาส 3b มีโอกาสบาดเจ็บที่ดวงตาสูงกว่า ข้อบังคับของ OSHA 1926.102(a) (2) กำหนดให้ใช้ แว่นตาเลเซอร์เมื่อใช้เลเซอร์คลาส 3b ฉลากที่แนะนำ: “คำเตือน – หลีกเลี่ยงการสัมผัสลำแสงโดยตรง”

2. ระดับ 4: เลเซอร์เหล่านี้มีกำลังสูงและอาจทำให้ทั้งดวงตาและผิวหนังบาดเจ็บได้ เนื่องจากอันตรายนี้ OSHA จึงต้องการให้ใช้แว่นเลเซอร์ที่เหมาะสม

ความสำคัญของฝึกอบรมความปลอดภัยด้านเลเซอร์

ความปลอดภัยของเลเซอร์เริ่มต้นด้วยการฝึกอบรมที่เหมาะสมและการตรวจสอบการปฏิบัติตามข้อกำหนดของพนักงานอย่างสม่ำเสมอ การกำหนดให้ใส่แว่นเลเซอร์อาจไม่ได้หมายความว่าพนักงานจะปฏิบัติามเสมอไป ดังนั้นจึงต้องมาดูว่าเหตุใดพนักงานจึงไม่ใส่และให้ตัวเองเสี่ยงต่อการบาดเจ็บหรือสูญเสียการมองเห็นนั้น แว่นเลเซอร์ที่ไม่เหมาะสม อาจจะมีรูปแบบที่ไม่สวย ใส่แล้วอึดอัด  การมีแว่นตาเลเซอร์แบบเดียว อาจเป็นสาเหตุของการปฏิบัติตามหรือไม่ปฏิบัติตามก็ได้ ซึ่งถ้าไม่ใส่ก็จะมีผลต่อความปลอดภัยทังสิ้น

การสั่งซื้อแว่นตาเลเซอร์ที่ไม่เหมาะสมอาจเป็นข้ออ้างที่พนักงานจะไม่ใส่

• ความกระชับพอดี: แว่นเลเซอร์ควรปรับได้และไม่เลื่อนหลุดหรือหลวมเกินไป หากไม่พอดีก็มีโอกาสน้อยที่จะสวมใส่

• ความสะดวกสบาย: แว่นเลเซอร์ควรรู้สึกสบายใจเมื่อสวมใส่เพื่อหลีกเลี่ยงการรบกวนและการร้องเรียน แว่นเล้ซอร์ต้องแข็งแรงแต่น้ำหนักเบาและมียางรองจมูก

• คำอธิบาย: แว่นลเซอร์ควรมีคำอธิบายการใช้เบื้องต้นว่าสำหรับช่วงคลื่นที่เท่าไร

• วัสดุ: เลนส์ของแว่นเลเซอร์สามารถผลิตจากโพลีคาร์บอเนตหรือเป็นกระจกก็ได้ ซึ่งแต่ละชนิดก็มีข้อดีของแต่ละอัน

• คุณสมบัติ: แว่นเลเซอร์ต้องระบุการมาตรฐานของแว่นเลเซอร์ว่าตรงหรือมากกกว่าข้อกำหนด ANSI Z136.1 [4]

 การดูแลรักษาแว่นตาเลเซอร์

แว่นเลเซอร์ ต้องได้รับการบำรุงรักษาอย่างเหมาะสม ซึ่งรวมถึงการทำความสะอาดทุกวันด้วยผ้าไมโครไฟเบอร์เนื้อนุ่มและน้ำสบู่อ่อนๆ ควรเก็บแว่น ไว้ในกล่องแข็งป้องกัน ควรเปลี่ยนแว่นเมื่อจำเป็น เจ้าหน้าที่ความปลอดภัยด้านเลเซอร์ ควรมีการตรวจสอบ แว่นป็นระยะๆและตามกำหนดเวลาสำหรับการเปลี่ยนที่จำเป็น

อุบัติเหตุจากเลเซอร์ส่งผลเสียต่อขวัญกำลังใจของพนักงานและไม่เป็นผลดีต่อธุรกิจ การสร้างสถานที่ทำงานเลเซอร์ที่ปลอดภัยเริ่มต้นด้วยการมีแว่นเลเซอร์ที่ถูกต้อง

การดูแลให้สภาพแวดล้อมในงานเลเซอร์มีความปลอดภัยเริ่มต้นด้วยการฝึกอบรม การฝึกอบรมประจำปีควรเป็นส่วนหนึ่งของโปรแกรมความปลอดภัยในการใช้เลเซอร์ทุกชนิด โดยไม่ต้องคำนึงถึงตำแหน่ง ระดับการศึกษาและประสบการณ์ของพนักงาน

เอกสารอ้างอิง: